star અગત્યના મુદ્દાઓ (Important Points)
શ્યામજી કૃષ્ણ વર્મા અને ઇન્ડિયા હાઉસ
ગુજરાતના ક્રાંતિકારીઓના પ્રણેતા શ્યામજી કૃષ્ણ વર્મા ગણાય છે.
- જન્મ: ૪ ઓક્ટોબર, ૧૮૫૭ ના રોજ કચ્છના માંડવી મુકામે.
- ઇન્ડિયા હાઉસ (લંડન): ૧૯૦૫ માં તેમણે લંડનમાં 'ઇન્ડિયા હાઉસ' ની સ્થાપના કરી, જે ભારતીય ક્રાંતિકારીઓનું મુખ્ય મથક બન્યું હતું.
- સામયિક: તેમણે 'ધ ઇન્ડિયન સોશિયોલોજિસ્ટ' (The Indian Sociologist) નામનું સામાયિક શરૂ કર્યું. સાવરકર, લાલા હરદયાળ અને મદનલાલ ઢીંગરા જેવા નેતાઓ તેમની સાથે જોડાયેલા હતા.
star અગત્યના મુદ્દાઓ (Important Points)
સરદારસિંહ રાણા અને મેડમ કામા
વિદેશમાં રહીને ભારતની આઝાદી માટે લડનાર અન્ય બે મુખ્ય ગુજરાતી પાત્રો.
- સરદારસિંહ રાણા: સુરેન્દ્રનગરના લિમ્બડી પાસેના કંથારિયા ગામના વતની. તેમણે વર્ષો સુધી પેરિસમાં રહીને ક્રાંતિકારીઓને આર્થિક મદદ અને શસ્ત્રો પહોંચાડ્યા હતા.
- મેડમ ભિખાઈજી કામા: તેમણે ઓગસ્ટ ૧૯૦૭ માં જર્મનીના સ્ટુટગાર્ટ ખાતે યોજાયેલી આંતરરાષ્ટ્રીય સમાજવાદી પરિષદમાં ભારતનો પ્રથમ ત્રિરંગો ધ્વજ ફરકાવ્યો હતો. આ ધ્વજમાં 'વંદે માતરમ્' લખેલું હતું.
star અગત્યના મુદ્દાઓ (Important Points)
ગુજરાતમાં ક્રાંતિકારી પ્રવૃત્તિઓ
- મહર્ષિ અરવિંદ ઘોષ: તેઓ વડોદરામાં વડોદરા કોલેજના વાઈસ પ્રિન્સિપાલ હતા. તેમણે 'ભવાની મંદિર' પુસ્તિકામાં ક્રાંતિકારી વિચારો આપ્યા.
- બારિન્દ્ર ઘોષ: અરવિંદ ઘોષના ભાઈ, જેમણે ગુજરાતના ખૂણે ખૂણે ફરી યુવાનોને સશસ્ત્ર ક્રાંતિ માટે તૈયાર કર્યા.
- અમદાવાદ બોમ્બ કાંડ (૧૯૦૯): રાયપુર દરવાજા પાસે વાઈસરોય લોર્ડ મિન્ટોની બગી પર બોમ્બ ફેંકવામાં આવ્યો હતો.
વ્યાયામ શાળાઓ અને શારીરિક કેળવણી
ગુજરાતમાં યુવાનોને ક્રાંતિ માટે સજ્જ કરવા છોટુભાઈ પુરાણી અને અંબુભાઈ પુરાણી એ ડ્રેનેજ, વડોદરા અને અમદાવાદમાં વ્યાયામ શાળાઓની સ્થાપના કરી. આ શાળાઓ ક્રાંતિકારીઓના ગુપ્ત મથકો તરીકે પણ કામ કરતી હતી.
શ્યામજી કૃષ્ણ વર્માના અસ્થિનું સમર્પણ
તેમનું અવસાન ૧૯૩૦ માં જિનીવા (સ્વિત્ઝર્લેન્ડ) માં થયું હતું. તેમની અંતિમ ઈચ્છા મુજબ, ઈ.સ. ૨૦૦૩ માં તત્કાલીન મુખ્યમંત્રી નરેન્દ્ર મોદી તેમના અસ્થિ ભારત લાવ્યા અને તેમના વતન માંડવી (કચ્છ) માં 'ક્રાંતિતીર્થ' સ્મારક બનાવવામાં આવ્યું.
