નેતાજી સુભાષચંદ્ર બોઝ: પ્રારંભિક જીવન
સુભાષચંદ્ર બોઝનો જન્મ ૨૩ જાન્યુઆરી ૧૮૯૭ ના રોજ કટક (ઓરિસ્સા) માં થયો હતો.
- તેમણે આઈ.સી.એસ. (ICS) ની પરીક્ષા પાસ કરી હતી પરંતુ દેશસેવા માટે રાજીનામું આપ્યું.
- ૧૯૩૮ માં હરિપુરા (ગુજરાત) અને ૧૯૩૯ માં ત્રિપુરી અધિવેશનમાં કોંગ્રેસ પ્રમુખ તરીકે ચૂંટાયા.
- ગાંધીજીના ઉમેદવાર પટ્ટાભી સીતારમૈયાને હરાવ્યા બાદ મતભેદો વધતા તેમણે કોંગ્રેસમાંથી રાજીનામું આપ્યું અને ૧૯૩૯ માં 'ફોરવર્ડ બ્લોક' ની સ્થાપના કરી.
મહાન નિષ્ક્રમણ અને વિદેશમાં પ્રવૃત્તિઓ
૧૯૪૧ માં અંગ્રેજોની નજરકેદમાંથી છૂટીને સુભાષચંદ્ર બોઝ જર્મની પહોંચ્યા.
- તેઓ પઠાણ 'જિયાઉદ્દીન' ના વેશમાં ભાગી છૂટ્યા હતા.
- બર્લિન (જર્મની) માં તેમણે 'ફ્રી ઇન્ડિયા સેન્ટર' સ્થાપ્યું અને સૌપ્રથમ 'નેતાજી' તરીકે સંબોધાયા.
- ૧૯૪૩ માં તેઓ જર્મન સબમરીન દ્વારા સિંગાપોર પહોંચ્યા.
આઝાદ હિન્દ ફોજ (INA) ની સ્થાપના
આઝાદ હિન્દ ફોજનો વિચાર સૌપ્રથમ કેપ્ટન મોહન સિંહ ને આવ્યો હતો.
- જુલાઈ ૧૯૪૩ માં રાસબિહારી બોઝે સુભાષચંદ્ર ને ફોજનું સુકાન સોંપ્યું.
- ૨૧ ઓક્ટોબર ૧૯૪૩ ના રોજ સિંગાપોરમાં તેમણે 'આઝાદ હિન્દ સરકાર' (કામચલાઉ સરકાર) ની જાહેરાત કરી.
- તેમણે નારો આપ્યો: "ચલો દિલ્હી", "જય હિન્દ" અને "તમે મને લોહી આપો, હું તમને આઝાદી આપીશ."
INA ની લડત અને રેજિમેન્ટ્સ
INA માં અલગ અલગ બ્રિગેડ હતી: ગાંધી બ્રિગેડ, નહેરુ બ્રિગેડ અને આઝાદ બ્રિગેડ.
- મહિલાઓ માટે 'રાણી લક્ષ્મીબાઈ રેજિમેન્ટ' બનાવવામાં આવી હતી, જેના નેતા ડૉ. લક્ષ્મી સ્વામીનાથન (સહગલ) હતા.
- જાપાનના સહયોગથી આંદામાન અને નિકોબાર ટાપુઓ જીતી તેને 'શહીદ' અને 'સ્વરાજ' નામ આપવામાં આવ્યા.
રહસ્યમય મૃત્યુ અને લાલ કિલ્લાના કેસ
૧૮ ઓગસ્ટ ૧૯૪૫ ના રોજ તાઈપેઈ (તાઈવાન) માં વિમાન દુર્ઘટનામાં નેતાજીનું મૃત્યુ થયું હોવાનું માનવામાં આવે છે, જે આજે પણ રહસ્ય છે.
- યુદ્ધ પછી અંગ્રેજોએ INA ના અધિકારીઓ (શાહનવાજ ખાન, ગુરબક્ષ સિંહ, પ્રેમ સહગલ) પર લાલ કિલ્લામાં કેસ ચલાવ્યો, જેનો આખા ભારતે વિરોધ કર્યો.