star અગત્યના મુદ્દાઓ (Important Points)
૧. ગતિના નિયમો (Newton's Laws of Motion)
સર આઇઝેક ન્યૂટને ગતિના ૩ મુખ્ય નિયમો આપ્યા:
૧. જડત્વનો નિયમ (First Law): જો કોઈ વસ્તુ સ્થિર હોય તો તે સ્થિર રહે છે અને ગતિમાં હોય તો સતત ગતિમાં રહે છે, જ્યાં સુધી તેના પર કોઈ બાહ્ય બળ ન લાગે.
૨. F = ma (Second Law): બળ એ દળ અને પ્રવેગના ગુણાકાર જેટલું હોય છે.
૩. આઘાત અને પ્રત્યાઘાત (Third Law): દરેક ક્રિયાબળની સામે સમાન અને વિરુદ્ધ દિશામાં પ્રતિક્રિયાબળ હોય છે. (દા.ત. રોકેટનું ઉડ્ડયન).
star અગત્યના મુદ્દાઓ (Important Points)
૨. ગુરુત્વાકર્ષણ (Gravitation)
ગુરુત્વાકર્ષણ એ વિશ્વની કોઈપણ બે વસ્તુઓ વચ્ચે લાગતું આકર્ષણ બળ છે.
- g નું મૂલ્ય: પૃથ્વી પર ૯.૮ મીટર/સેકન્ડ² છે.
- દળ vs વજન: દળ (Mass) બધે સમાન રહે છે, પણ વજન (Weight) ગુરુત્વાકર્ષણ બદલાતા બદલાય છે. ચંદ્ર પર તમારું વજન પૃથ્વી કરતા ૧/૬ ભાગનું થઈ જાય છે.
star અગત્યના મુદ્દાઓ (Important Points)
૩. પ્રકાશ (Optics)
- પરાવર્તન: પ્રકાશનું અથડાઈને પાછા ફરવું.
- વક્રીભવન: પ્રકાશનું એક માધ્યમમાંથી બીજામાં પ્રવેશતા વળવું (દા.ત. પાણીમાં પેન્સિલ વાંકી દેખાવી).
- અરીસા:
- અહિં અંતર્ગોળ (Concave) અરીસો દાંતના ડોકટરો વાપરે છે.
- બહિર્ગોળ (Convex) અરીસો વાહનોના સાઇડ મિરર તરીકે વપરાય છે.
- લેન્સ: લઘુદ્રષ્ટિની ખામી માટે અંતર્ગોળ લેન્સ વપરાય છે.
૪. વિદ્યુત અને ઓહ્મનો નિયમ
વિદ્યુત પ્રવાહના વહન માટે ઓહ્મનો પ્રખ્યાત નિયમ V = IR છે.
- V: વોલ્ટેજ (સ્થિતિમાનનો તફાવત).
- I: કરંટ (પ્રવાહ).
- R: અવરોધ (Resistance).
- એકમ: અવરોધનો એકમ 'ઓહ્મ' (Ω) અને પાવરનો એકમ 'વોટ' (Watt) છે.
૫. ઉષ્મા અને તાપમાન (Thermodynamics)
તાપમાન માપવાના ૩ મુખ્ય સ્કેલ છે: સેલ્સિયસ (℃), ફેરનહીટ (℉), અને કેલ્વિન (K).
- ઉષ્મા વહન: ૧. વહન (ઘન પદાર્થ), ૨. નયન (પ્રવાહી/વાયુ), ૩. વિકિરણ (સૂર્યનો પ્રકાશ).
- પાણી ૦ ℃ પર ઠરે છે અને ૧૦૦ ℃ પર ઉકળે છે.
star અગત્યના મુદ્દાઓ (Important Points)
૬. ધ્વનિ (Sound)
ધ્વનિ એ યાંત્રિક તરંગો છે.
- આવૃત્તિ (Frequency): હર્ટ્ઝ (Hz) માં મપાય છે.
- મનુષ્ય ૨૦ Hz થી ૨૦,૦૦૦ Hz સુધીના અવાજ સાંભળી શકે છે.
- અવાજ શૂન્યાવકાશમાં મુસાફરી કરી શકતો નથી.
