star અગત્યના મુદ્દાઓ (Important Points)
દાંડી કૂચનો પ્રારંભ (૧૨ માર્ચ, ૧૯૩૦)
ગાંધીજીએ બ્રિટિશ સરકારના મીઠા પરના અન્યાયી કર (Salt Tax) સામે 'સવિનય કાનૂન ભંગ' (Civil Disobedience) ની જાહેરાત કરી.
- પ્રસ્થાન: ૧૨ માર્ચ, ૧૯૩૦ ના રોજ સવારે સાબરમતી આશ્રમ થી ગાંધીજીએ ૭૮ સાથીદારો સાથે દાંડી તરફ પ્રયાણ કર્યું.
- પ્રતિજ્ઞા: ગાંધીજીએ પ્રતિજ્ઞા લીધી હતી કે 'કાગડા-કૂતરાના મોતે મરીશ પણ સ્વરાજ લીધા વગર આ આશ્રમમાં પગ નહિ મૂકું'.
- પથ: આ કૂચ આશરે ૩૮૫ કિમી (૨૪૧ માઈલ) લાંબી હતી, જેમાં અનેક ગામોમાં લોકોએ ભવ્ય સ્વાગત કર્યું હતું.
star અગત્યના મુદ્દાઓ (Important Points)
દાંડી પહોંચવું અને મીઠાના કાયદાનો ભંગ
૨૪ દિવસની પદયાત્રા પછી ગાંધીજી ૫ એપ્રિલની સાંજે નવસારી જિલ્લાના દાંડી કિનારે પહોંચ્યા.
- ૬ એપ્રિલ, ૧૯૩૦: સવારે ૬:૩૦ વાગ્યે ગાંધીજીએ સમુદ્ર કિનારેથી એક મુઠ્ઠી મીઠું ઉપાડી 'મેં નમક કા કાનૂન તોડ દિયા' તેમ કહી બ્રિટિશ સામ્રાજ્યના પાયામાં લુણો લગાડ્યો.
- મહાદેવ દેસાઈની કવિતા: આ કૂચને મહાદેવ દેસાઈએ 'મહાભિનિષ્ક્રમણ' (બુદ્ધના ગૃહત્યાગ) સાથે સરખાવી હતી.
star અગત્યના મુદ્દાઓ (Important Points)
ધરાસણા સત્યાગ્રહ
દાંડી પછી ગાંધીજીની યોજના વલસાડ પાસેના ધરાસણા ના મીઠાના અગરો પર સત્યાગ્રહ કરવાની હતી.
- ગાંધીજીની ધરપકડ: કરાડી ગામેથી ૪ મે ના રોજ ગાંધીજીની ધરપકડ કરવામાં આવી.
- નેતૃત્વ: ગાંધીજી પછી અબ્બાસ તૈયબજી અને તેમની ધરપકડ પછી સરોજિની નાયડુ, ઈમામ સાહેબ અને મણિલાલ ગાંધીએ નેતૃત્વ સંભાળ્યું.
- હીનતા: ધરાસણામાં સત્યાગ્રહીઓ પર બ્રિટિશ પોલીસે અમાનુષી અત્યાચાર કર્યો હતો, જેનું વર્ણન યુએસ પત્રકાર વેબ મિલર એ વિશ્વ સમક્ષ કર્યું હતું.
ધોલેરા અને વિરમગામ સત્યાગ્રહ
દાંડી કૂચની સાથે ગુજરાતના અન્ય ભાગોમાં પણ મીઠાના આંદોલનો થયા.
- ધોલેરા: અમૃતલાલ શેઠ અને રવિશંકર મહારાજના નેતૃત્વમાં ધોલેરામાં મીઠાનો સત્યાગ્રહ થયો.
- વિરમગામ: મણીલાલ કોઠારીએ આ લડતનું સંચાલન કર્યું હતું. આખા ગુજરાતમાં વિદેશી કાપડનો બહિષ્કાર અને દારૂબંધી માટે પિકેટિંગ કરવામાં આવ્યું.
દાંડી કૂચની વૈશ્વિક અસર
ટાઈમ મેગેઝીને ગાંધીજીને 'મેન ઓફ ધ યર' (૧૯૩૦) તરીકે પસંદ કર્યા હતા. આ આંદોલનને કારણે બ્રિટિશ સરકાર સાથે 'ગાંધી-ઈરવિન કરાર' (૧૯૩૧) થયા અને બીજી ગોળમેજી પરિષદમાં ગાંધીજી લંડન ગયા હતા.
