star અગત્યના મુદ્દાઓ (Important Points)
અકબરનો ગુજરાત વિજય (૧૫૭૩)
ઈ.સ. ૧૫૭૩ માં મુગલ સમ્રાટ અકબર એ ગુજરાત સલ્તનતના છેલ્લા રાજા મુઝફ્ફર શાહ ૩ ને હરાવી ગુજરાતને મુગલ સામ્રાજ્યનો એક 'સૂબો' (પ્રાંત) બનાવ્યો.
- બુલંદ દરવાજો: અકબરે તેના ગુજરાત વિજયની યાદમાં ફતેહપુર સિક્રીમાં વિશ્વનો સૌથી ઊંચો 'બુલંદ દરવાજો' બંધાવ્યો હતો.
- મહેસૂલ સુધારા: રાજા ટોડરમલ એ ગુજરાતમાં જમીન મહેસૂલની નવી વ્યવસ્થા દાખલ કરી હતી.
star અગત્યના મુદ્દાઓ (Important Points)
ભૂચર મોરીનું યુદ્ધ (૧૫૯૧)
ગુજરાતના ઇતિહાસમાં આ યુદ્ધ 'સૌરાષ્ટ્રના પાણીપત' તરીકે ઓળખાય છે.
- સ્થળ: જામનગર પાસે ધ્રોળ નજીક ભૂચર મોરીનું મેદાન.
- પક્ષો: અકબરના સેનાપતિ અઝીઝ કોકા અને જામનગરના પ્રતાપી રાજા જામ સતાજી વચ્ચે આ યુદ્ધ થયું હતું. જામ સતાજીએ મુઝફ્ફર શાહ ૩ ને આશરો આપ્યો હોવાથી આ યુદ્ધ થયું હતું.
- પરિણામ: મુગલ સૈન્યનો વિજય થયો, પરંતુ જામ સતાજી અને તેમની સાથેના શૂરવીરોની વીરતા આજે પણ પાળિયાઓમાં સચવાયેલી છે.
star અગત્યના મુદ્દાઓ (Important Points)
જહાંગીર, શાહજહાં અને ગુજરાત
મુગલ બાદશાહો માટે ગુજરાત એક આર્થિક તેજોરી જેવું હતું.
- જહાંગીર: તેણે મુલાકાત લીધી અને અમદાવાદને ધૂળિયું શહેર (ગર્દાબાદ) કહ્યું હતું. તેના સમયમાં અમદાવાદના શાહીબાગમાં 'શાહીબાગ' ના મહેલો બંધાયા.
- શાહજહાં: તે ગુજરાતનો સૂબો (ગવર્નર) રહી ચૂક્યો હતો. અમદાવાદમાં તેણે 'મોતી શાહી મહેલ' (હાલ સરદાર પટેલ સ્મારક) બંધાવ્યો હતો. તેના સમયમાં અમદાવાદના કાપડનો વેપાર ટોચ પર હતો.
ઔરંગઝેબ અને મરાઠા આક્રમણો
બાદશાહ ઔરંગઝેબ નો જન્મ ગુજરાતના દાહોદ માં (૧૬૧૮) થયો હતો.
- તુષ્ટિકરણ અને સંઘર્ષ: તેની કઠોર નીતિઓના કારણે અનેક બળવા થયા.
- શિવાજીની સુરતની લૂંટ: છત્રપતિ શિવાજી મહારાજે ઈ.સ. ૧૬૬૪ અને ૧૬૭૦ માં મુગલોના મુખ્ય બંદર સુરત પર આક્રમણ કરી જે લૂંટ ચલાવી હતી તેનાથી મુગલ સત્તા નબળી પડી. સુરત તે સમયે 'બાબ-ઉલ-મક્કા' (મક્કાનું દ્વાર) કહેવાતું હતું.
મુગલ શાસનનો અંત અને સ્થિતિ
ઔરંગઝેબના અવસાન (૧૭૦૭) પછી મુગલ સત્તા નબળી પડી અને ગુજરાતમાં મરાઠાઓનો પ્રભાવ વધ્યો. ૧૭૫૮ માં પેશ્વા અને ગાયકવાડના સૈન્યએ અમદાવાદ જીતી લીધું અને મુગલ શાસનનો સત્તાવાર અંત આવ્યો.
